Dự án xây dựng đê biển Tây từ Cái Đôi Vàm đến Kênh Năm và kè phòng, chống sạt lở bờ biển các đoạn xung yếu từ cửa biển sông Ông Đốc đến cửa biển Bảy Háp, tỉnh Cà Mau (dự án) được khởi động tháng 12/2024, đánh dấu bước tiến quan trọng của Cà Mau trong nỗ lực phòng chống sạt lở bờ biển, thích ứng với biến đổi khí hậu. Dự án được UBND tỉnh Cà Mau phối hợp với Liên minh châu Âu (EU) và Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) thông qua Quỹ Quản lý nước và Tài nguyên thiên nhiên (WARM) triển khai. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với xói lở và nước biển dâng, mà còn mở ra một hướng đi bền vững kết hợp giữa công trình hạ tầng và giải pháp thuận thiên, phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ sinh kế và nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng ven biển.
Những năm qua, vùng ven biển Cà Mau liên tục hứng chịu tình trạng xói lở nghiêm trọng. Đặc biệt, từ năm 2008, quá trình bồi lắng tự nhiên không còn như trước, thay vào đó là sự xâm nhập sâu của sóng biển vào đất liền, cuốn trôi nhiều cánh rừng ngập mặn và phá hủy đất sản xuất, nuôi trồng thủy sản của cư dân. Nhiều hộ dân phải chật vật chống chọi lại những tác động của tình trạng sạt lở, xói mòn đất, nước biển dâng. Hàng năm, tỉnh Cà Mau đã đầu tư khá lớn về tiền của, công sức để củng cố và bảo vệ bờ biển cũng như nạo vét hệ thống kênh rạch.
Chị Hồng Tuyết Linh, ngụ ấp Sào Lưới, xã Nguyễn Việt Khái, huyện Phú Tân cho biết: “Nơi nào không có kè dù có bờ bao chống tràn cũng không chịu nổi tác động của sóng biển. Mỗi lần nước lớn, nước biển tràn vào vuông tôm, ảnh hưởng đến mùa vụ. Diện tích đất mặt tiền của một số hộ dân hầu như đã bị xói mòn gần hết. Nay nghe tin có dự án kè biển, bà con trong khu vực ai cũng mừng lắm”.
Không chỉ riêng chị Linh, ông Huỳnh Văn Thuấn cùng nhiều người dân vùng ven biển cũng bày tỏ sự kỳ vọng lớn vào dự án sắp triển khai. Ông Thuấn tâm sự: “Sạt lở cứ mỗi năm ăn sâu vào đất liền. Ở những nơi không có kè đê biển, dân mình chịu ảnh hưởng rất nhiều. Nghe dự án sắp làm, bà con ai cũng mong chờ từng ngày.”
Với tổng mức đầu tư khoảng 31,9 triệu euro, dự án là sự kết hợp đồng bộ giữa các giải pháp công trình và phi công trình. Trong đó, nguồn vốn vay ưu đãi từ AFD trị giá 19,17 triệu euro cho hạ tầng; 3,76 triệu euro viện trợ không hoàn lại từ EU thông qua Quỹ WARM để tăng cường năng lực của chính quyền địa phương quản lý vùng bờ biển; còn lại là 8,99 triệu euro từ nguồn vốn đối ứng từ tỉnh.
Dự án dự kiến được thực hiện trong giai đoạn từ 2024 – 2028. Xây dựng tuyến đê biển Tây dài 19 km từ Cái Đôi Vàm đến Kênh Năm (huyện Phú Tân), không chỉ bảo vệ bờ biển mà còn hình thành tuyến giao thông ven biển, kết nối vùng, mở ra không gian phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và dịch vụ cho cả khu vực. Thi công kè phá sóng dọc bờ biển dài 11 km từ cửa biển sông Ông Đốc đến cửa biển Bảy Háp (thuộc huyện Trần Văn Thời và huyện Phú Tân), góp phần ngăn chặn sóng lớn và triều cường, bảo vệ vùng đất sản xuất và đời sống người dân. Hướng đến phát triển mới 2.000 ha rừng phòng hộ ven biển Tây, đóng vai trò như “lá chắn xanh”, bảo vệ tuyến đê, chống xâm nhập mặn và tạo sinh kế mới từ rừng – yếu tố cốt lõi trong phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, dự án còn đưa ra các giải pháp phi công trình bao gồm tư vấn quốc tế hỗ trợ kỹ thuật để nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và thúc đẩy cách tiếp cận quản lý tổng hợp vùng bờ biển (ICZM): Xây dựng chiến lược quản lý vùng bờ biển tích hợp cho cả bờ biển Đông, bờ biển Tây tỉnh Cà Mau và kế hoạch hành động để bảo vệ các xã ven biển 2 huyện Phú Tân và Trần Văn Thời. Đa dạng hóa các hoạt động sinh kế nhằm cải thiện thu nhập cho cộng đồng. Giảm phụ thuộc vào đánh bắt gần bờ, góp phần bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển, bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản, bảo vệ môi trường.
Với sự vào cuộc của EU, Chính phủ Pháp và AFD thể hiện niềm tin mạnh mẽ vào cam kết phát triển xanh của Việt Nam cũng như vai trò then chốt của tỉnh Cà Mau trong hệ sinh thái vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ngài Julien Guerrier, Đại sứ EU tại Việt Nam, cho biết: “EU luôn coi phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong những trọng tâm trong mối quan hệ với Việt Nam. Tại Việt Nam, EU đã đồng hành và hỗ trợ trong nhiều lĩnh vực như quản lý tài nguyên nước, tăng trưởng xanh, tiết kiệm năng lượng, xây dựng năng lực và phát triển các-bon thấp,… Đặc biệt, dự án tại Cà Mau có thể là một thí điểm quan trọng trong việc triển khai tín chỉ các bon tại Việt Nam, góp phần đẩy nhanh việc áp dụng công cụ hữu ích này vào thực tế, góp phần vào các nỗ lực nhằm bảo vệ tài nguyên, đảm bảo lợi ích của cộng đồng và thích ứng biến đổi khí hậu”.
Ngài Olivier Brochet, Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Pháp và Việt Nam đã và đang thực hiện các hoạt động hợp tác phù hợp với tầm quan hệ đối tác chiến lược giữa hai quốc gia, trở thành đối tác đáng tin cậy và hỗ trợ lẫn nhau. Các hoạt động của Pháp thông qua AFD hoàn toàn phù hợp với định hướng trên, đặc biệt trong lĩnh vực thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, góp phần hỗ trợ Chính phủ Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế. Dự án quản lý tổng hợp vùng bờ biển tại tỉnh Cà Mau là một ví dụ điển hình cho hoạt động hợp tác này”.
Ông Hervé CoNan, Giám đốc AFD Việt Nam đánh giá cao cam kết mạnh mẽ của Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế nỗ lực ứng phó và giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu và khẳng định AFD sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực này thông qua triển khai chương trình, dự án tại các tỉnh và thành phố.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử khẳng định: “Các giải pháp mà AFD và EU đang thực hiện tại vùng dự án góp phần đảm bảo an toàn cho đê biển và khu dân cư thuộc vùng dự án góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản và tạo cơ hội tham gia được vào thị trường tín chỉ các bon, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai của người dân. Đặc biệt, dự án này hỗ trợ đa dạng hóa các hoạt động sinh kế nhằm cải thiện thu nhập cho người dân, giảm phụ thuộc vào đánh bắt gần bờ. Về tổng thể, dự án sẽ góp phần thay đổi bộ mặt của tỉnh một cách tích cực và đóng góp vào sự phát triển chung bền vững của toàn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long”.
Tỉnh Cà Mau đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu kép là bảo vệ bờ biển – bảo đảm sinh kế của người dân. Cùng với sự đồng hành từ EU và AFD cùng với quyết tâm mạnh mẽ của chính quyền địa phương, Cà Mau đang từng bước đặt nền móng cho một tương lai thích ứng hiệu quả, phát triển hài hòa bền vững cùng thiên nhiên. Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu cho chiến lược quản lý vùng bờ biển không chỉ tại Cà Mau mà còn cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai. Qua đó, nhằm chủ động thích ứng và phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.
Theo: Trúc Đào – camau.gov.vn